کد خبر: 162787 - تاریخ: چهارشنبه، ۱۶ اسفند ۱۳۹۶ - ۰۸:۳۱

تشخص یعنی جدا ، ممتاز شدن

اگر «شخص وار» بودن خداوند به این معنا باشد، با اینکه در متون اسلامی و نوشته های عالمان مسلمان هرگز این عنوان، یا حتی عناوین مشابه آن، دیده نمی شود، سراسر آیات قرآن و سخنان بزرگان اسلام، گویای «شخص وار» بودن خداوندند.

به گزارش خوبان؛  سید جمال عظیمی یکی از فعالین فرهنگی خمام در یادداشتی  نوشت :

تشخص در اصطلاح فلسفی از عوارض ذاتی موجود بماهو موجود و از معقولات فلسفی است . تشخص در عبارت یعنی هرچیز با قطع نظر از جهات مشترکی که با چیزهای دیگر داشته به عنوان یک شخص از غیر خود متمایز ، صدق و انطباقش بر غیر محال است .
اگر «شخص وار» بودن خداوند به این معنا باشد، با اینکه در متون اسلامی و نوشته های عالمان مسلمان هرگز این عنوان، یا حتی عناوین مشابه آن، دیده نمی شود، سراسر آیات قرآن و سخنان بزرگان اسلام، گویای «شخص وار» بودن خداوندند. در جای جای قرآن و ادعیه معصومان و نیز سخنان بزرگان اسلام، با خدا به منزله یک شخص، و نه یک شیء، سخن گفته شده است. در همه جا سخن از «او» (هو) و درباره «او» است، و هرگز سخن از «آن» نیست. او خود دستور می دهد که وی را بخوانند تا جواب گوید: «و قال ربکم ادعونی استجب لکم؛ و پروردگارتان گوید مرا بخوانید تا اجابت کنم شما را.» (غافر/ 60)
نیز می گوید: «هو الحی لا اله الا هو فادعوه؛ اوست زنده، و خدایی جز او نیست؛ پس او را بخوانید.» (غافر/ 65) همچنین گاه تعبیر به گونه ای است که انحصار در اجابت دعا را می رساند: «امن یجیب المضطر اذا دعاه و یکشف السوء؛ کیست که دعای درمانده را چون بخواندش، اجابت می کند و بلا را می گرداند؟» (نمل/ 62) او می گوید من به بندگان نزدیکم، و به آنان پاسخ می دهد: «و اذا سالک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان؛ و هرگاه بندگانم درباره من از تو پرسش کنند [بگو] من نزدیکم و دعای دعا کننده را هرگاه مرا بخواند، اجابت می کنم.» (بقره/ 186) و می گوید: «ان ربی قریب مجیب؛ بی گمان پروردگار من نزدیک و اجابت کننده است.» (هود/ 61)

او چنان به انسان نزدیک است که وسوسه های درونی او را در می یابد: «و لقد خلقنا الانسن و نعلم ما توسوس به نفسه و نحن اقرب الیه من حبل الورید؛ و به راستی که انسان را آفریده ایم و می دانیم که نفسش به او چه وسوسه می کند و ما به او از رگ جان نزدیک تریم. او به قلب و جان انسان از خود آدمی نزدیک تر است.» (ق/ 16) «و اعلموا ان الله یحول بین المرء و قبله؛ و بدانید که خداوند بین انسان و دل او حائل می گردد.» (انفال/ 24) «و نحن اقرب الیه منکم و لکن لاتبصرون؛ و ما به آن [جان شما] از شما نزدیک تریم ولی شما با چشم بصیرت نمی بینید.» (واقعه/ 85) او از همه چیز جهان آگاه است. «و یعلم ما فی البر و البحر و ما تسقط من ورقه الا یعلمها؛ و آنچه در خشکی و دریاست، می داند و هیچ برگی [از درخت] نمی افتد مگر آنکه آن را می داند.» (انعام/ 59)

او مالک همه چیز است و او بر همه چیز و همه جای جهان حاکم است: «قل اللهم ملک الملک توتی الملک من تشاء و تنزع الملک ممن تشاء و تعزمن تشاء و تذل من تشاء بیدک الخیر انک علی کل شیء قدیر؛ بگو خداوندا، ای فرمانروای هستی، به هر کس می خواهی فرمانروایی بخشی و از هر کس که خواهی فرمانروایی بازستانی و تویی که هر کس را خواهی خوار کنی؛ [سر رشته] خیر به دست توست؛ تو بر هر کار توانایی.» (انعام/ 59) او زنده ای است که نمی میرد و او شنوا و داناست؛ پس باید به او توکل کرد: «و توکل علی الحی الذی لایموت؛ و بر خداوند زنده ای که نمی میرد، توکل کن.» (فرقان/ 58) «و توکل علی الله انه هو السمیع العلیم؛ و بر خداوند توکل کن که او شنوای داناست.» (انفال/ 61)

از این آیات و نیز آیات و روایات پر شمار دیگری بر می آید که خدا شخص وار است، اراده می کند، سخن بندگان را می شنود و پاسخ می گوید، و در امور جهان دخالت می کند. بنابراین دلیل آنکه در سنت اسلامی «شخص وار» بودن خدا مطرح نگشته، وضوح و بداهت این امر بوده است. این نکته را باید در نظر داشت که «شخص وار» دانستن خداوند هم مرز «انسان وار» دانستن اوست، و گاه بین این دو خلط می شود. ما از «شخص» موجودی مانند انسان را در نظر داریم؛ اما آیا خداوند نیز مانند انسان است؟
خلاصه از دیدگاه اسلام و بر طبق آموزهای اسلامی، خداوند وجود و شخصیت مستقلی دارد و در این نگاه خدا متعال انسان وار نیست و موجودیت انسانی ندارد تا با فرد انسانی مقایسه شود و خصوصیات و صفات انسانی بر او منطبق گردد. از این رو صفات مشابهی که در انسان وجود دارد و به خدا استناد داده می شود به همان مفهوم انسانی آن نیست یعنی بعد از تجرید و دور کردن محدودیت‌ها و نقائص از آن صفات، این شایستگی پیدا می‌شود که به خدا نیز نسبت داده شود.

بر این اساس؛ باید گفت: خداوند تشخص و شخصیت مستقل دارد اما از آن رو که بسیط است و یک وجود سعی (گسترده) دارد، تشخص وجودی خداوند، همان نامتناهی بودن وجود اوست. (طباطبائی، محمد حسین، نهایة الحکمة، شرح نهایة الحکمة، مومن، محمد مهدی، ج۱، ص۱۵۹)

پایگاه خبری تحلیلی خوبان خبر: انتشار مطالب خبری و یادداشت های دریافتی لزوما به معنای تایید محتوای آن نیست و صرفا جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه‌ای منتشر می‌شود.

انتهای پیام/

 

 


مطالب مرتبط:
نظرات بینندگان

نظری ثبت نشده است

  ارسال دیدگاه

  توجه نمایید
  • در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «خوبان خبر» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • خوبان خبر از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.
  • تنها خالی نماندن متن دیدگاه الزامی است.
  • telegram khoobankhabar

    telegram khoobankhabar

    سینما شش بعدی خمام

    adv

    ads